Arhiva oznaka: Stecci

Stolac-sjajni biser Hercegovine !

Zovu ga hercegovački dragulj. Stolac je opŔtina smjeŔtena u Hercegovini. Ako je Bog igdje želio

stvoriti svijet, onda ga je stvorio u Stocu rekao je Ivo Andrić. Krupne su to riječi, ali kada stignete u ovaj grad, shvatite zaÅ”to je to nobelovac rekao.

Stolac je grad s 13 kula. Ali ono Å”to se posebno ističe jesu stećci. Nalaze se u Radimlju tri kilometra zapadno od Stoca.

Najpoznatija i najvrednija nekropola stećaka u BiH.Ā  Na nekropoli se nalaze 133 stećka, od čega su čak 63 ukraÅ”ena.

ZaŔtitnik znak ove nekropole jeste muŔka figura s uzdignutom rukom i relativno velikom Ŕakom i

prstima, koja kao da govori putniku da će u ovom tvrdom i krÅ”nom hercegovačkom kraju naići na gostoljubive i prijateljski raspoložene ljude.

Na području danaÅ”nje BiH očuvano je preko 66.000 stećaka, Stećci i njihove nekropole su jedna od misterija bosanskohercegovačke historije.

Stećak je uobičajeni naziv za kameni nadgrobni spomenik iz srednjeg vijeka na Å”irem području Bosne i Hercegovine, sjeverozapadnim dijelovima Crne Gore, zapadnim dijelovimaSrbije i južnim dijelovima Hrvatske, uglavnom u Dalmaciji.

Sinonimi za stećak su i nazivi bilig (bilizi), kami (kamenovi), mramor (mramorovi) i drugi. KarakteriÅ”e historijusrednjovjekovne bosanske države i njenih susjednih krajeva.

Na području danaÅ”nje Bosne i Hercegovine očuvano je preko 66.000 stećaka, Stećci i njihove nekropole su jedna od misterija bosanskohercegovačke historije. Najveće dileme se svode na pitanja njihovog porijekla,

pripadnosti pokojnika koji su sahranjivani ispod stećaka, kao i simboličkih poruka koje nose pojedine predstave uklesane na njima. NajviÅ”e podataka za historičare daju natpisi koji karakteriÅ”u manji broj stećaka.

Natpisi govore o različitim druÅ”tvenim slojevima koji su sahranjivani ispod stećaka, a i različitim vjerskim pripadnostima. Time je opravdana postavka o stećcima kao nadgrobnim spomenicima stanovnika srednjovjekovne Bosne

.
Najpoznatiji stećak na prostorima Bosne je ZgoŔćanski stećak nađen u okolini Kaknja. On nema natpis, a zbog izuzetne ukraÅ”enosti neki istraživači, kao Å”to je Đorđe Stratimirović, uzimaju da se radi o grobu Stjepana II Kotromanića.

ZgoŔćanski stećak se sada nalazi u vrtu Zemaljskog muzeja Bosne i Hercegovine u Sarajevu. Najpoznatija nekropola u Bosni i Hercegovini je Radimlja kod Stoca. Stećci su danas najvažniji spomenički dokaz predosmanlijske Bosne,

najupečatljiviji materijalni simbol vremena od 13. do kraja 15. stoljeća. Već nakon 1463. i pada Bosne pod Osmanlije stećak počinje ustupati mjesto osmanlijskom niÅ”anu. Iako se glas o njima pronio i prije, stećci se počinju sistematski proučavati od austrougarske aneksije Bosne i Hercegovine i otada svako vrijeme njihovu pripadnost tumači u svoju političku korist. I danas postoje dvije dominantne teorije o njihovoj pripadnosti. Jedna kaže da je riječ o bogumilskim spomenicima, odnosno nadgrobnim spomenicima pripadnika Crkve bosanske, a druga da su ih radili Vlasi, originalna nomadska grupa s ovih prostora.

Ono Å”to je sigurno jest da su se ispod stećaka pokopavali pripadnici tri tadaÅ”nje konfesije u Bosni i Hercegovini: Crkve bosanske, Rimokatoličke i Pravoslavne.
Epitafi stećaka napisani bosančicom svjedok su onodobne pismenosti. Oni uglavnom otkrivaju ime pokojnika (često je i nekoliko njih pokopano ispod stećka).

Na nekim primjercima je i potpis dijaka – pisara koji je sastavio i uklesao natpis. Neki natpisi donose pojedinosti iz pokojnikovog života ili molitve. Ukrasi na stećcima, odnosno njihova simbolika joÅ” je enigma, ali ujedno dokaz nasljeđa prahistorijskog doba i antike.

Pojavljuju se motivi sunčevog diska, polumjesec u pratnji zvijezde koji izaziva brojna tumačenja, zatim križ i ljiljan, prikazi lova, oruđa i alata, figure muÅ”karaca i žena sa Å”tapovima ili križevima u ruci.

Tajne stećka-podignuta ruka i krug
Motiv ruke podignute veoma je čest na nadgrobnim spomenicima srednjovjekovne Bosne.
Navest ćemo jedno posebno gledanje kada je u pitanju pomenuti motiv a iznio ga je Miro Ilić iz Trebinja.
“Ovdje treba spomenuti da neki arheolozi smatraju da je podignuta ruka znak zakletve a drugi ovaj motiv smatraju sadržajnim pokazateljem.
Po ovima čovjek uzdignute ruke predstavlja sazviježđe Oriona a krug između ruke i glave predstavlja položaj sunca na nebeskoj sferi prvog dana ljeta odnosno ljetnog solsticija dugodnevnice.
Ovo sazviježđe su takvim vidjeli i Drevni Egipćani i Vavilonci itd.Ono po čemu se razlike moja hipototeza je da krug između glave u ruke predstavlja položaj supernove zvijezde iz 1054.gkdine.
Krug ne predstavlja položaj sunca u tacki ljetnog solsticija koji je tada bio 16.juna 1054.godine.Od položaja supernove na nebeskoj sferi tačka ljetnog solsticija je tada bila udaljena 19 stepeni istočnije.
U slučaju da krug predstavlja tadaÅ”nji položaj sunca na stećku bi sunce trebalo biti uklesano dalje sa desne strane podignute ruke odnosno lijevo od nas gledano a ne između ruke i glave.”