Nakon smrti u uvojcima Napoleonove kose otrkivena određena količina otrova- arsena !



Napoleon I Bonaparta (1769 – 1821.) bio je general u Francuskoj buržoaskoj revoluciji, a kao vođa – bio je prvi konzul Francuske republike od 11. novembra 1799. godine do 18. maja 1804. godine, car Francuske i kralj Italije (1804 – 1814.; 20. mart – 22. jun 1815.)

            Rođen je na Korzici, a u Francuskoj je učio za artiljerijskog oficira. Postao je poznat tokom Francuske revolucije kada je kao general vodio uspješne pohode protiv Prve i Druge koalicije koje su bile usmjerene protiv Francuske.

Tokom prve decenije XIX vijeka, zaratio je sa skoro svakom većom evropskom silom. Napoleonovi ratovi započeli su seriju globalnih konflikata za vrijeme njegove vladavine Francuskom (1804 – 1815). Francusko carstvo je brzo raslo, jačalo vojske Evrope, ubrzo osvojilo veliki dio evropskog kontinenta, ali nakon neuspjele invazije na Rusiju – započeo je njen pad.

Napoleonovi ratovi

            Krupna buržoazija je težila zavođenju jake vlasti koja bi je mogla zaštititi od opasnosti rojalista, a naročito demokrata – tako se pojavio plan o novom državnom udaru kojim je trebalo odbaciti Direktorijum. Ovaj udar bilo je moguće izvršiti samo uz pomoć vojske. Napoleon nije bio jedini kandidat koga je krupna buržoazija istakla za ulogu vojnog diktatora. Jedan od kandidata, mladi general Žuber, poginuo je u bici kod Novia, a drugi kandidat,  general Moro – odbio je da prihvati ulogu koja mu je bila ponuđena. U takvim okolnostima, ambiciozni Bonaparta, koji je uživao izuzetnu popularnost poslije pohoda na Indiju, te bio blizak krugovima nove buržoazije – pokazao se kao najpodesniji kandidat za ”spasioca” Francuske.

            Napoleon je predao komandu nad vojskom u Egiptu generalu Kleberu 13. oktobra 1799. godine. Čim je došao u Pariz, počeo je da priprema udar do koga je došlo 18-19. brimera VIII godine tj. 9-10. novembra 1799. godine. Ovaj udar nije naišao gotovo ni na kakav otpor. U istoriji Francuske, započeo je novi period – period duge vojene diktature Napoleona Bonaparte.

Borba sa drugom koalicijom i Amjenski mir (1802.)

U trenutku kada se Napoleon domogao vlasti, Francuska je bila u ratnom sukobu sa evropskom koalicijom, koju su sačinjavale Engleska, Austrija, Rusija, Osmansko carstvo i druge države.

Godine 1800. prvi konzul je prešao preko Alpa i pojavio se u gornjoj Italiji gdje su bile raspoređene glavne snage austrijske vojske. Pobjeda kod Marenga (14. jula 1800. godine) dovela je do potiskivanja Austrijanaca iz Italije. Posliije novog poraza kod Hohenlindena (3. decembra 1800.) Austrija je bila prinuđena da izađe iz koalicije i da pristane na zaključenje Linevilskog mira (9. februara 1801. godine), da potvrdi uslove Kampoformskog mira (1797.) i prizna izmjene koje je Bonaparta izvršio u Italiji (obrazovanje niza država koje su zavisile od Francuske).

Pošto je Engleska izgubila svoje saveznike i počela se plašiti priprema za francusko iskrcavanje, Engleska je bila primorana da zaključi mir sa Francuskom. Mir je zaključen u Amjenu 25. marta 1802. godine. Po Amjenskom miru, Engleska se odrekla svih osvojenih teritorija, osim Cejlona i Trinidada, a Francuska se odrekla Egipta, ali je dobila Antilska ostrva. Od jonskih ostrva organizovana je ”Republika sedam ostrva” pod zajedničkim protektoratom Osmanskog carstva i Rusije. Engleska se obavezala da će vratiti Maltu redu ritera Joanićana; to ostrvo stavljeno je pod kolektivnu zaštitu velikih sila.

Pobjedonosni ishod rata učvrstio je Bonapartinu vlast i definitivno porušio nade nekih rojalista koji su se zanosili da će, uz pomoć svog konzula, ostvariti restauraciju Burbona u Francuskoj.

Obnavljanje rata sa Engleskom i proglašenje carstva (1804.)

            Amjenski mir se pokazao samo kao kratak predah, jer su obje strane pogazile obaveze koje su primile na sebe. Engleska je željela da zadrži Maltu i sa nezadovoljstvom je gledala na Napoleonovo gospodarenje Evropom i njegove kolonijalne zahvate.

            Francuska je 1803. godine prodala Sjedinjenim Državama svoju američku koloniju Lujzijnu. Napoleon se nije odrekao namjere da vlada Egiptom i Sirijom. Godine 1802. tamo je poslan general Sebastiani s tajnim nalogom da prouči stanje, arsenal, te izvidi osmanske i engleske vojne snage. U Indiju je bio poslan general Dekan da od Engleza primi pet gradova koje su oni bili dužni vratiti Francuskoj prema odredbi Amjenskog mira. Engleska vlada je odlagala ispunjenje te obaveze, davala utočište francuskim emigrantima i organizovala monarhističke zavjere u Francuskoj. Engleska je prekršila diplomatske odnose i 12. maja 1803. godine zaplijenila u svojim pristalištima 1.200 francuskih i holandskih trgovačkih brodova.

            Zaraćene strane nisu prezale ni od kakvih sredstava, već su upućivale jedna drugoj desetine, stotine špijuna i diverzanata. Početkom 1804. godine u Parizu je otkrivena zavjera rojalista koji su se spremali da na potstrek engleske vlade izvrše atentat na prvog konzula. Godine 1804., 18. maja – usvojen je Ustav kojim je Francuska proglašena za carevinu, a Napoleon za nasljednog cara Francuza.

Borba sa trećom koalicijom (1805.)

            Glavni protivnik Napoleonove Francuske bila je Engleska, koja je u trgovačko-industrijskom pogledu bila znatno iznad Francuske i njen veliki konkurent. Engleska je 1805. uspjela da organizuje protiv Francuske novu koaliciju, u koju su ušle Rusija, Austrija i Napulj. U ovom ratu, Španija je bila prinuđena da učestvuje na strani Francuske. Napoleonovi pokušaji da izvrše desant na Englesku pretrpjeli su poraz. Udruženu francusko-špansku flotu uništio je engleski admiral Nelson kod Trafalgara, 21. oktobra 1805. godine.

            Poslije kapitulacije austrijske vojske kod Ulma (20. oktobra), Francuzi su zauzeli Beč 13. novembra, a Napoleon je 2. decembra odnio odlučnu pobjedu nad udruženom ruskom i austrijskom vojskom kod Austerlica (jedna od najsjajnijih Napoleonovih pobjeda u kojoj je ispoljio svu svoju stratešku vještinu).

            Austrija je bila primorana da zaključi mir u Petrogradu 26. decembra 1805. godine po kome je izgubila Mletke, Istru bez Trsta, Dalmaciju i neke druge zemlje; priznala je Napoleona za kralja Italije i platila veliku kontribuciju. Da bi učvrstio svoju vladavinu u Njemačkoj, Napoleon je 1806. godine obrazovao tzv. Rajnski savez u koji je ušlo 16, a potom još pet njemačkih država. Tada Napoleon dobija titulu protektora Rajnskog sveza.

Borba sa četvrtom koalcijom (1806 – 1807.)

            Engleska i Rusija obrazovale su 1806. godine novu koaliciju kojoj su bile priključene Pruska i Švedska. U dvjema odlučnim bitkama koje su se odigrale u toku jednog dana – kod Jene i Auerštata, 14. oktobra 1806. – Napoleon i maršal Davu do nogu su potukli prusku vojsku. Pruska je izgubila 22.000 ljudi. Nakon nekoliko dana, Francuzi su ušli u Berlin (17. oktobra) ne naišavši ni na kakav otpor i okupirali veći dio Pruske.

            Pored velikih poraza, koalicija je nastavila borbu, ali je tog puta pozornica velikih ratnih operacija bila Istočna Pruska. Između Napoleonove i Ruske vojske razvila se kod Prajsiš – Zilaua jedna od najkrvavijih bitaka tog vremena (8. februara 1807. godine). Tada su obje strane izgubile oko 22.000 ljudi. Bitka kod Fridlanda (14. juna 1807.) završila je porazom ruske vojske.

             Aleksandar I zaključio je 7. jula 1807. godine mir u Tilzitu i savez sa Napoleonom, uz obavezu da istupi iz koalicije, da prekine odnose sa Engleskom i prizna sva francuska osvajanja. U naknadi za to, Napoleon se obavezao da prepusti Rusiji slobodu akcije na sjever i istok Evrope. U isto vrijeme, zaključen je i francusko-ruski savez i mir između Francuske i Pruske.

Napoleonovu upad u Portugaliju i Španiju (1807 – 1808.)

            Tražeći da zatvori za Englesku tržišta kontinentalne Evrope, Napoleon je pokušao da osvoji Pirinejsko poluostrvo. Pošto je Portugalija odbila da pristupi kontinentalnoj blokadi, Napoleon je odlučio da je osvoji. U oktobru 1807. godine on je sa Španijom zaključio ugovor o podjeli Portugalije. Francuska vojska je, pod komandom generala Žinoa 19. novembra upala u Portugaliju. Francuzi su zauzeli Lisabon 30. oktobra i primorali princa-regenta da pobjegne u Braziliju.

            Pod izgovorom borbe sa Portugalijom, Napoleon je i dalje ubacivao vojsku u Španiju. Napoleon je iskoristio razdor u španskoj kraljevskoj porodici i na prevaru ih doveo u Francusku gdje su bili zarobljeni. Svojim dekretom, Napoleon je na španski dvor doveo svog brata Žozefa koji je 20. jula ušao u Madrid pod zaštitom francuske vojske.

             U isto vrijeme, u Španiji i Portugaliji rasplamsao se narodni ustanak protiv Francuske. Portugalcima je pomoć pružala engleska vlada koja je poslala vojsku. Krajem avgusta 1808. Francuzi su bili potisnuti iz Portugalije, a u isto vrijeme morali su napustiti i Madrid.

Izvor:thequoteunquote.com

            Napoleon se nije htio odreći Španije. Već se u novembru 1808. pojavljuje na Pirinejskom poluostrvu na čelu vojske od 180.000 ljudi. Poslije niza pobjeda nad Špancima, zauzeo je Madrid i vratio brata na prijestolje. Cijela 1809. godina protekla je u borbi između Francuza i udruženih snaga Španije, Portugalije i Engleske. Početkom 1810. Francuzima je pošlo za rukom da zauzmu veći dio španske teritorije. Napoleon je morao u Španiji držati veći dio vojske, ali mu nije pošlo za rukom da osvoji cijelu Španiju.

Peta koalicija (1809.)

            Engleska je 1809. godine uspjela da organizuje novu koaliciju protiv Francuske, u koju je ušla i Austrija, ohrabrena neuspjesima francuske vojske na Pirinejskom poluostrvu. U ovom ratu, Rusija je zauzela stav neutralne države. Francuski saveznici u ovom ratu bili su njemački knezovi Rajnskog saveza, kao i Saksonci i Poljaci.

             Rat je počeo upadom Austrijanaca u Bavarsku. U pet velikih bitaka do kojih je došlo u periodu od 19-23. aprila, Napoleon je razbio vojsku nadvojvode Karla, zarobio 40 ljudi i zaplijenio 100 topova. Krvave bitke odigrale su se kod Asperna i Eslinga (kod Beča), 21. i 22. maja u kojima je Napoleon izgubio 35.000 ljudi.

             U bici kod Vagrama, 5-6. jula Napoleon je odnio odlučnu pobjedu nad Austrijancima i prisilio ih da potpišu mir koji je zaključen 14. okotobra u Šenbrunu. Prema odredbama tog mira, Austrija je izgubila teritoriju na kojoj je živjelo 3.500.000 stanovnika, bila primorana da svede broj svoje vojske na 150.000, da plati kontribuciju i pristupi kontinentalnom sistemu.

             Napoleon je nastavio svoju osvajačku politiku. Dekretom od 9. jula 1810. Francuskom carstvu prisjedinjena je Holandija. Početkom 1811. godine u sastav Napoleonovog carstva ulazi cijelo primorje Sjevernog mora, ranije oslobođeni gradovi Hamburg, Bremen i Oldenburško vojvodstvo.

Napoleonova najezda na Rusiju (1812.)

            Napoleon se počeo pripremati za rat protiv Rusije krajem 1810. godine. Napoleonova velika armija – u kojoj je bilo 420.000 vojnika, prešla je rijeku Njemen i bez objave rata upala u Rusiju. Ruska vojska imala je svega 240.000 ljudi, te je s toga njen glavni komandant Barklaj de Toli izbjegavao odlučan sukob i odstupao sve dublje u zemlju, računajući da će na taj način oslabiti Napoleonovu vojsku. Ova taktika izazvala je veliko nezadovoljstvo u ruskom društvu i njega je 29. avgusta zamijenio Kutuzov.

             Vojska, koja je sve dublje prodirala u Rusiju, smanjivala se zbog bolesti. Blizu Možajska, došlo je do Borodinske bitke 7. septembra. Gubici su na objema stranama bili veliki. Ruska vojska, koja se pokazala hrabrom i istrajnom – izgubila je 58.000 ljudi, pa je morala odstupiti. Napoleon Borodinsku bitku nije smatrao svojom pobjedom.

Napoleonova vojska (100.000 ljudi) ušla je u Moskvu koja je bila napuštena od garnizona i stanovništva. Tek što je Napoleon uspio da zauzme Moskvu, u njoj su izbili veliki požari koji su bili djelo rodoljuba koji su uništili veliki broj zgrada, zaliha stvari i životnih namirnica. Dobrovoljci iz svih društvenih slojeva stupali su u vojne redove. Napoleon je bio prinuđen da napusti Moskvu i da otpočne povlačenje iz Rusije 19. oktobra.

Njegovo povlačenje dovelo je do propasti ”velike armije”, a glad i mraz su dovršili njeno postojanje. U decembru 1812. godine ostaci vojske (20-25.000) prešlo je rijeku Njemen. Napoleonovoj imperiji nanesen je udar od kojeg se više nije mogao oporaviti.

Šesta koalicija (1813.)

            Poraz Napoleonove vojske u Rusiji podigao je duh svih porobljenih naroda. Španci su se energičnije počeli boriti za svoju nacionalnu nezavisnost. Nacionalno buđenje obuhvatilo je Njemačku i Italiju. U februaru 1813. godine u Kališu, Aleksandar I i pruski kralj obratili su se jednim proglasom njemačkom narodu kojim su ga pozivali da stupi u borbu za svoju nacionalnu nezavisnost i politički preporod. Pruska je objavila rat Francuskoj 16. marta. Obrazovana je nova, šesta koalicija u koju su ušle Engleska, Rusija, Austrija, Pruska, Švedska, Španija i Portugalija. Austrija tom savezu nije pristupila odmah, već tek 11. avgusta. Ona je željela potpun Napoleonov poraz, jer se bojala da bi mogla ojačati Pruska.

            Napoleon je odbio ponude za mirno rješenje koje mu je podnijela koalicija, tražeći od njega da se odrekne velikog dijela osvojenih zemalja. Iscrpljena beskrajnim ratovanjem, Francuska je čeznula za što skorijim zaključenjem mira. Napoleonu je pošlo za rukom da prikupi novu vojsku od 400.000 ljudi i otpočne borbu.

            Vojne operacije vođene su na teritoriji Njemačke u Saksoniji čiji je kralj (iz mržnje prema Pruskoj) ostao su savezu sa Francuskom. Koalicija je izvela veliku vojsku od 850.000 ljudi. Napoleon je uspio da odnese niz pobjeda – kod Lucena – 1. i 2. maja, Baucena – 20. i 21. maja, kod Drezdena – 27. Avgusta. Do odlučne bitke došlo je kod Lajpciga od 17. do 19. Oktobra 1813. U toj trodnevnoj bici, koja se nazvala ”bitkom naroda”, učestvovalo je oko 600.000 ljudi. Svezničke snage bile su skoro tri puta veće od Napoleonovih. Cijela saksonska vojska je prešla na stranu saveznika i okrenula se protiv Francuza. Ova bitka završila se Napoleonovim porazom i gubitkom 65.000 vojnika. Francuska vojska morala je da napusti Saksoniju i da se povuče.

             Velika carevina, koju je stvorio Napoleon, počela je da se ruši. Rajnski savez se raspao. Vestfalski kralj Žerom morao je pobjeći iz Kasela pred navalom ruske vojske. Napuljski kralj Mira spremao se da izda Napoleona i da priđe koaliciji ne bi li tako sačuvao prijesto. Španci su, uz pomoć Engleza, uspjeli potisnuti Francuze sa Pirinejskog poluostrva. Holandija i Italija su se spremale da zbace tuđu vlast. Početkom 1814. godine saveznička vojska prodrla je na teritoriju Francuske.

Pad Napoleonove carevine (1814.)

            Unutrašnje stanje Francuske nije bilo manje teško od njenog spoljašnjeg položaja. Trgovina i industrija preživjele su krizu. Seosko gazdinstvo stradalo je zbog nedostatka radnih ruku  izazvani neprestanim ratovima, državna renta pala je na berzi. Nezadovoljstvo zbog Napoleonove politike zahvatilo je sve šire slojeve stanovništva. Još u oktobru 1812. republikanski general Male učinio je neuspjeli pokušaj da zbaci carstvo širenjem lažne vijesti o Napoleonovoj smrti. Male i njegovi saučesnici bili su strijeljani.

            Tri masovna poziva u vojsku objavljena krajem 1813. dovela su do ojačanja stanovništva u svojim odlukama. Broj onih koji su izbjegavali vojnu službu rastao je iz dana u dan. Veliko nezadovoljstvo u narodnim masama  izazvalo je prekomjerno uvećanje poreza. Krupna buržoazija je izgubila vjeru u Napoleona. Među predstavnicima starog plemstva ponovo su se rodile nade za uspostavljanje monarhije Burbona.

            Kampanja 1814. godine pokazala se kao veoma kratkotrajna. Napoleonu je pošlo za rukom da onese pobjedu nad nizom sukoba sa vojskama koalicije, ali je Francuska bila iscrpljena i nije mogla odolijevati navali neprijatelja. Bordo se 12. marta predao engleskoj vojsci koja je ušla u južnu Francusku iz Španije. Dinastija Bonaparta bila je zbačena s vlasti 6. aprila i Napoleon se odrekao prijestolja, a potom otišao na ostrvo Elbu koje mu je dato na doživotno vlasništvo.

             Grof od Provanse, brat Luja XVI koji je živio u Engleskoj, proglašen je za kralja Francuske pod imenom – Luj XVIII. Tako je palo Napoleonovo carstvo i izvršena restauracija Burbona.

Sto dana. Bitka kod Vaterloa (1815.)

            Nezadovoljstvo prema Burbonima dalo je Napoleonu mogućnosti da se ponovo domogne vlasti. On se 1. marta 1815. iskrcao u Francuskoj sa odredom od hiljadu vojnika i sa šest topova krenuo na Pariz. Vojska koju je Luj XVIII poslao protiv Napoleona, pridružila se njegovim trupama. Bez ijednog ispaljenog metka, Napoleon dolazi u Pariz 20. marta. Napoleonov povratak na vlast opet je podigao protiv Francuske one evropske države koje su se plašile da će se sa uspostavljanjem carstva obnoviti borba za hegemoniju u Evropi.

            Rat je ponovo otpočeo. Koalicija je krenula protiv Francuske šest armija u kojima je ukupno bilo 700.000 vojnika; Napoleon je imao na raspolaganju samo 260.000 ljudi. Ratne operacije vođene su na Belgijskoj teritoriji. U bici kod Vaterloa, 18. juna 1815. godine – Napoleonovu vojsku je potukla englesko-pruska vojska kojom su komandovali engleski feldmaršal vojvoda Velington i pruski feldmaršal Bliher. Poraz kod Vaterloa zadao je Napoleonu težak udarac od koga se nikada nije uspio oporaviti, te se 22. juna ponovo odrekao prijestolja.

Posljednje godine života i smrt (1821.)

            Privremena vlada, na čijem čelu je bio Fuše – regent koji je u svoje vrijeme izdao revoluciju, pa Napoleona, pa Burbone – ponovo se spremao da opet izda Napoleona. Predao je Pariz bez borbe neprijateljskoj vojsci, 6. jula. Luj XVIII vratio se 8. jula na prijestolje. Napoleon se predao Englezima, a oni su ga protjerali na ostrvo sv. Jelena koje se nalazi na južnom dijelu Atlanskog okeana. Napoleon je umro 5. maja 1821. godine.

Odgovori

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena.